SoC01 Kwanini ELIMU ya juu haitoi mchango kikamilifu kukuza uchumi wa nchi?

Kilenzi Jr · 2021-07-30T19:38:54+00:00

Pamoja na kuongezeka kukubwa kwa wanafunzi wanaojiunga na elimu ya juu, vyuo vyingi vikuu vya Kiafrika havitoi wahitimu wengi, na wengi wao hawana stadi zinazohitajiwa kuinua maendeleo ya kiuchumi ya taifa katika karne ya 21. Kwa hiyo kizuizi kimoja kikubwa katika kukuza uchumi ni maamuzi yanayofanywa na vyombo vinavyotunga sera na taasisi zenye kujenga uwezo ambazo zinajukumu la maendeleo ya juu ya maliasili watu. Kwa namna gani juhudi za vyuo hivyo zimekosa mwelekeo? Sababu zifuatazo zinaweza kuchangia. Katika kipindi cha miongo miwili iliyopita, uingiaji wa wanafunzi katika vyuo vikuu uliongezeka kwa haraka zaidi kuliko bajeti iliyotengwa kwa elimu ya juu. Kwa kweli uingiaji ulikuwa mara tatu katika miaka ya 1991 na 2005, imeongezeka katika miongoni mwa viwango vikubwa kabisa duniani (asilimia 8.7). lakini wakati huo huo fedha zilizotengwa ambazo ni wastani wa dola za Kimarekani 6,800 kwa kila mwanafunzi kwa mwaka zimeshuka hadi dola za Kimarekani 981 katika mwaka 2005 kwa nchi 33 za Kiafrika zenye kipato kidogo. Kadri idadi ya wanafunzi inavyoongezeka, fedha zinazopatikana kwa kila mwanafunzi zinapungua. Ubora na uhalisia wa elimu vyote huathiriwa na hali hiyo. Kukosekana kwa umakini wa jumla wa kuhakiki ubora, mwitikio wa soko la ajira, ukichanganya maswala ya 14 Kuongeza kasi ya Maendeleo kiuongozi na ukosefu wa uwajibikaji, inamaanisha kuwa haya maendeleo hasi yalikuwa hayajawahi kuzungumzwa. Ongezeko la haraka katika uandikishaji wa wanafunzi umesababisha ukosefu wa uwiano katika masomo ya gharama nafuu na kumega (kutumia) fedha zinazotolewa kwa ajili ya utafiti ili kuwasomesha wanafunzi wengi zaidi. Mwaka wa 2004, ni asilimia 28 tu ya wanafunzi waliosajiliwa katika fani ya sayansi na teknolojia. Aidha, shughuli za tafiti zilipungua kwa kuwa Afrika ilitenga asilimia 0.3 ya pato la taifa kama bajeti ya utafiti na maendeleo, jambo ambalo lilisababisha wataalamu wa tafiti kushindwa. Idadi ya wahitimu ni ndogo ukilinganisha na idadi ya wanafunzi wote wanaosajiliwa na hivyo kupunguza idadi ya wahadhiri na watafiti wa baadaye wakati ambapo idadi yao ingetakiwa kuongezeka maradufu. Mwelekeo huu unazidisha ugumu katika utoaji wa maarifa husika na ujuzi unaotakiwa kwa ajili ya mataifa ya Kiafrika katika kuinua ushindani na kuendeleza ukuaji. Taasisi za elimu ya juu zinakosa mamlaka ya kutoa maamuzi na kukubali kuendana na mabadiliko katika soko la ajira. Mara kwa mara taasisi hizi zimekuwa zikiandaa upya mitaala na kuanzisha kozi mpya za kusoma bila uwekezaji wa rasilimali toshelevu kutoka kwa mwajiri katika ufanisi wa wahitimu katika soko la ajira, hali inayosababisha pengo baina ya ugavi na mahitaji katika viwango vya juu vya ujuzi. Tofauti baina ya elimu inayotolewa na kiwango kinachotakiwa katika soko la ajira huchangia kwa kiasi kikubwa katika ukosefu wa ajira kwa wahitimu, inayozidi asilimia 20 katika nchi 9 kati ya 23 zenye data za soko la ajira lililopo. Ufadhili duni wa tafiti na kupuuza maendeleo ya kitaalamu kumeibua mgogoro katika kupata watumishi wanataaluma pale walimu wanapohitajika sana kufundisha idadi kubwa ya wanafunzi. Pamoja na mishahara duni, mzigo mkubwa wa kufundisha unaosababishwa na ukosefu wa uwiano sahihi wa mwalimu kwa mwanafunzi, ukosefu wa ujuzi wa utawala wa rasilimali watu, na ukosefu wa nafasi za utafiti husababisha watumishi kudumu kazini na hivyo zoezi la kuajili kuendelea kuwa gumu. Mara kwa mara, viwango vya nafasi wazi za kazi kwa watumishi vyuoni ni kati ya asilimia 25 na 50 na mara nyingi ni za sehemu za fani za uhandisi, sayansi, na biashara zimekuwa zikihusishwa na uvumbuzi na ukuaji wa uchumi. Taasisi za elimu ya juu za Afrika zimekuwa zikizembea katika kusaini msaada wa “misheni ya tatu"kwa ajili ya uchumi ambao umewaimarisha wengine katika sehemu nyingine. Uchumi wa kiushindani wa utandawazi Kuongeza kasi ya Maendeleo na maarifa umebadilisha mitazamo ya awali juu ya jukumu la taasisi za elimu ya juu na kufasili “ufundishaji" na “utafiti"kupanuka kwa haraka kwa maarifa na teknolojia kumepunguza muda wa matumizi ya maarifa na kupelekea uhitaji wa kuendeleza watumishi na elimu isio kikomo Kadiri upatikanaji wa teknolojia ya habari na mawasiliano unavyoongezeka Kunaufanya upatikanaji wa maarifa kuzagaa, mafunzo ya ana kwa ana yanazidi kukosa umuhimu mkubwa. Hivi sasa utafiti unafanywa katika mifumo ya kiuvumbuzi ya kitaifa iliyounganishwa ambapo dola inakuwa ni muwezeshaji wa kifedha zaidi na sio mtoaji wa fedha moja kwa moja. Kuongezeka kwa idadi ya wanafunzi wanaoingia katika vyuo vya elimu ya juu kumetoa msukumo wa mfumo wa utoaji elimu wenye gharama ndogo, uanzishaji wa vyanzo vya mapato vya taasisi, na uwajibikaji wa kitaasisi, ikizingatiwa mchango wake katika maendeleo ya kiuchumi na kijamii. Msukumo wa mwisho kabisa umeibuka na kuwa kama “dhamiri ya tatu" ambapo mafunzo, utatuzi wa matatizo, na uhamishaji maarifa katika kusaidia uchumi unakuwa ni tafsiri mpya ya huduma kwa jamii. Sekta binafsi ya elimu ya juu inakuwa kwa kasi sana kama suluhisho la kushuka kwa ubora katika sekta ya umma, na njia muafaka ya kukidhi haja ya soko la ajira zenye kuhitaji ujuzi. Tangu 1990 vyuo vikuu, na taasisi za kitaalamu za viwango vya elimu ya juu zinazoendeshwa na watu au taasisi binafsi vimeanzishwa kwa kasi sana kuliko vile vya umma. Wakati vyuo vya umma vimeongezeka takribani toka 100 hadi 200 kati ya miaka ya 1990 na 2007, idadi ya taasisi za elimu ya juu za binafsi zimeongezeka katika kipindi hichohicho toka dazani mbili hadi kufikia takribani 468. Hata hivyo, mifumo ya uwekezaji isiyokuwa na sheria zenye ufanisi, utambulisho rasmi, na uhakika wa ubora, na uhaba wa nyenzo kutokana na mfuko wa fedha za utafiti na uvumbuzi wenye ushindani, vimekwamisha uwezo wa sekta binafsi kushindana na taasisi za umma na kupanua wajibu wao katika kukuza ukuaji na ushindani. Elimu ya juu inatofautiana pia. Mwaka 2004 ilikadiriwa kuwa kulikuwa na vyuo ambavyo sio vyuo vikuu 1,000 katika nchi zilizo kusini mwa jangwa la Sahara ikilinganishwa na vyuo vikuu 300. utofauti huu umepunguzwa kwa kupandisha hadhi vyuo vya kawaida na vyuo vya ufundi na kuwa vyuo vikuu bila kujaza mapengo yaliyoachwa na vyuo vilivyopandishwa hadhi. Kwa hali hiyo, kutozingatia kwa serikali katika 16 Kuongeza kasi ya Maendeleo kuimarisha na kuboresha vyuo vya ufundi katika inatia mashaka hasa ikizingatiwa kuwa vyuo hivi vitoa mchango mkubwa katika utatuzi wa matatizo yanayohusiana na uchumi wa taifa. Kwa muktadha huu, kugharamia elimu ya juu kumekuwa na matatizo makubwa na changamoto – na ni chanzo cha ubishani katika majukwaa ya kisiasa. Gharama za umma katika nchi nyingi bado hazipelekwi katika maeneo yanayohitaji fedha sana, gharama hizo hazisaidii kutoa nyenzo kwa ajili ya usimamizi mzuri na wenye ubora unaotakiwa, na haina ufanisi katika kusaidia tafiti. Kadiri taasisi za elimu ya juu zinavyoongezeka na uingizaji wa idadi ya wanafunzi unavyozidi kupanda, ugharamiaji bado unaendelea kuwa kikwazo kinachokabiliana na maendeleo ya elimu ya juu ya nchi zilizo kusini mwa jangwa la Sahara hapo baadaye. Katika miaka ya hivi karibuni, kuongezeka kwa uchangiaji gharama kwa wanafunzi na wazazi umeongeza chanzo kingine muhimu cha fedha katika mfumo wa elimu ya juu. Katika bara la Afrika, hali hii imetumia utaratibu wa programu zinazoenda pamoja, wanafunzi “wanaojigharamia�?, wanaochangia kiasi fulani cha ada, au baadhi ya vitendea kazi “kwa kutumia ada�?. Lakini maendeleo ya uchangiaji wa gharama na uzalishaji wa mapato bado ni mdogo sana ili kuziwezesha taasisi hizi kujiwezesha kifedha, kupunguza utegemezi wa kifedha toka serikalini, na kupata rasilimali mara moja moja kwa ajili ya utafiti na uvumbuzi. Ili kutoka hapa kunahitajika mjadala wa kitaifa juu mabadiliko ya kifedha ambao unapaswa kwenda zaidi ya elimu ya juu. Kwa hivi sasa, nchi zilizo kusini mwa jangwa na Sahara zinawekeza wastani wa asilimia 4.5 ya pato la nchi katika elimu kiwango cha juu kulingana na viwango vya kimataifa. Matokeo yake, mataifa haya yanakaribia mwisho wa uwezo wao katika kugharamia maendeleo ya sekta ya elimu. Hali kadhalika, nchi nyingi zinakaribia kufikia kikomo katika kutenga kiasi cha asilimia 20 toka katika bajeti zao za taifa kwa ajili ya elimu ya juu kiasi kinachodaiwa kuwa ni sahihi katika nchi zenye kipato kidogo. Katika ngazi ya taasisi, zimekaribia kufikia kikomo katika uzalishaji wa kipato. Aidha, mapitio ya tafiti za matumizi ya fedha za umma na za jamii katika sekta ya elimu zinadhihirisha kuwa katika nchi nyingi, mgawanyo wa rasilimali za umma kwa misingi ya kiwango cha mapato na michango inayoombwa ya wazazi una upendeleo kwa kiasi fulani. Ili kuyashughulikia masuala haya, kuna haja ya kuzingatia zaidi matumizi sahihi ya rasilimali zilizopo na kubuni vyanzo vingine ya Kuongeza kasi ya Maendeleo 17 mapato. Kuongezeka kwa viwango vya ufanisi katika utumiaji wa rasilimali utahitaji utashi wa kisiasa, ukubalifu wa kisera, na busara. Kuongeza ufanisi pia kunamaanisha kushughulikia taratibu zilizozoeleka ambazo bado zipo katika nchi nyingi zinazozungumza Kifaransa zinazo na kawaida ya kupewa misaada, na kupinga fursa mbalimbali zinazotolewa kwa wasomi ambazo mara nyingi zinatolewa kwa uficho zinazohusisha fedha nyingi sana zinazotolewa kama msaada. Mkabala sahihi ni ule ambao ungeweka kipaumbele kutoa udhamini wa serikali kwa wanafunzi kusoma taaluma zile zenye umuhimu tu kwa taifa katika siku za usoni. Jitihada nyingi za kufanya mabadiliko ya elimu ya juu zimefanywa katika nchi zilizo kusini mwa jangwa la Sahara katika miaka ya hivi karibuni, lakini matokeo yake bado yameonekana kuwa hafifu. Ili kuokoa umuhimu wa taasisi za kanda kuchangia vilivyo katika maendeleo ya kiuchumi na kijamii katika nchi zao na katika kanda kwa ujumla, taasisi za elimu ya juu zitapaswa kujibadilisha kwa umakini mkubwa zenyewe ili ziwe taasisi tofauti za kielimu: zilizounganishwa, zilizotofautishwa, na taasisi zinazokidhi haja zinazolenga katika kuzalisha watu wenye ujuzi unaohitajika na matumizi ya tafiti zinazolenga katika kutatua matatizo. Kama haya yatafanikiwa, hii itaonyesha namna “maendeleo ya vyuo vikuu�? vya Kiafrika yanavyopaswa kufikiwa. Baadhi ya utendaji mzuri umeanishwa katika kipengele kinachofuata umewasilishwa katika kusaidia utendajikazi wa serikali.

Thread starter Kilenzi Jr
Start date Jul 30, 2021
Tags

elimu kukuza uchumi mchango nchi uchumi

Stories of Change - 2021 Competition

Kilenzi Jr

JamiiForums uses cookies to help personalise content, tailor your experience and to keep you logged in if you register.
By continuing to use this site, you are consenting to our use of cookies.

Accept Learn more…

Back

Top Bottom

Forums

New posts

SoC01 Kwanini ELIMU ya juu haitoi mchango kikamilifu kukuza uchumi wa nchi?

Kilenzi Jr

Member

Our Community

Regional Communities